|
Am Bratach No. 199
le Alasdair MacMhaoirn Taighean Geala agus smachd
sòisealta. Thàinig an smaoin seo a-steach orm bho
chionn ghoirid nuair a fhuair mi brath bho charaid mu colbh a
bh anns The Herald (12/4/08). A rèir colais
tha Riaghaltas na h-Alba gu bhith a coimhead air ailtearachd
ann an Alba air son còd a chur ri chèile a chumas
stoidhlichean Albannach. S dòcha gu bheil seadh
ann anns na bailtean, chan eil fhios am, ach air an dùthaich
tha fada cus cuideam air aon stoidhle co-dhiù. S
e sin na taighean geala, mar a tha fhios agad, na bogsaichean
geala, 1½ stòraidh a tha rin lorg air feadh na
Gàidhealtais. Thàinig an seòrsa
taigh a-steach an deaghaidh nam fuadaichean, s dòcha
bhon a Ghalltachd. Ron sin bha taigheadas diofraichte.
Bha taighean fada ann le bàrradh orra, agus teine air
an làr anns a mheadhan. A rèir colais
bha iad seasmhach, cofhartail agus fallainn. Thadhail mi air
eisimpleirean ann an Leòdhas, agus thuirt an Leòdhasach
a bha ag obair ann gu robh na taighean sin glè bhlàth,
agus gur ann nuair a chaidh an sluagh a dhfhuireach anns
na taighean geala a thòisich galaran nach robh idir ann
roimhe. Cuideachd, tha ceò na mòine math airson
galaran a chumail air falbh. Chan eil mi idir a ràdh gum
bu chòir dhuinn a dhol air ais dha taighean dubha, ach
dìreach gu robh iad freagarrach dhan t-suidheachachadh
aig an àm. Chan urrainn dhut an aon rud a chantainn mu
na taighean geala. Carson ma tha, a bheil sinn
ceangailte riù mar rudeigin tradaiseanta? An e gu bheil
eachdraidh agus tradaiseantan a tòiseachadh leis
na fuadaichean nuair a bha sinn fo smachd nan daoine mòra?
Nas miosa fiù s gu bheil an aon stoidhle fhathast
cudromach anns an siostam dealbhachaidh aig a chomhairle.
Mar a bha na taighean dubha freagarrach aig an àm, nach
bu chòir dha taighean san là an-diugh a bhith freagarrach
dhan là an-diugh? Tha iomadh adhbhar ann san
là an-diugh airson stoidhlichean ùra, an àrainneachd,
blàths, a bhith rumail, agus a bhith goireasach mar a
tha freagarrach. Tha an leithid duilich a dhfhreagradh
le taighean geala. Air feadh na Roinn Eòrpa, gu h-àraidh
ann an Lochlann, tha eisimpleirean dhe togalaichean blàth,
goireasach agus snog agus, nam bharail, a bhitheadh tuilleadh
is ceart dhan Ghàidhealtais. Càit a bheil sinn
ma-tà, ach a strì le siostam dealbhachaidh
a tha fhathast nas toilichte le bogsaichean beaga geala
deagh eisimpleir air smachd sòisealta. Mar gu bheil iad
ag ràdh: Chan eil annaibh ach mion-shluagh, cha
fhaigh sibh ach meanbh thaighean.
|